لولههای پنج لایه به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت و فشار، به ستون اصلی سیستمهای آبرسانی، گرمایش و گرمایش از کف مدرن تبدیل شدهاند. با این حال کیفیت نهایی سیستم به میزان کیفیتی که هنگام اجرای تست فشار در اتصالات لوله پلیمری انجام می شود بستگی دارد. آگاهی دقیق از روش تست لوله های پنج لایه و مقادیر استاندارد، تضمینکننده ایمنی، دوام و عدم وجود نشتیهای پنهان در زیر کف و دیوار است.
چرا تست آببندی لولههای پنج لایه ضروری است؟
اجرای دقیق روش تست لوله های پنج لایه یک مرحله اجباری و غیرقابل صرفنظر در پایان لولهکشی است:
- شناسایی نشتهای پنهان قبل از کفسازی: برخلاف لولههای روکار، نشت در لولههای زیر کار (مانند گرمایش از کف) پس از کفسازی، منجر به تخریب گسترده و هزینههای هنگفت میشود. تست فشار، تنها راه تشخیص نشت در اتصالات پرسی و کوپلی است.
- حفظ گارانتی و عمر مفید لولهها: بسیاری از تولیدکنندگان لولههای پنج لایه، شرط اصلی برای ارائه ضمانت طولانیمدت را ثبت نتایج تست فشار استاندارد میدانند.
ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای روش تست لولههای پنج لایه
برای انجام دقیق روش تست لوله های پنج لایه، تجهیزات زیر ضروری هستند:
- معرفی دستگاه تست فشار (پمپ فشارسنج) و مایع تست: دستگاه تست فشار، یک پمپ دستی یا برقی است که قابلیت ایجاد فشار بالا (تا حدود ۶۰ بار) و سنجش دقیق آن را دارد. مایع تست معمولاً آب تمیز است.
- سایر تجهیزات: شیرآلات کورکن (برای مسدود کردن نقاط انتهایی) تکنسین، فشارسنج کالیبره شده را با دقت بالا و شلنگهای اتصال را برای انجام تست به کار میبرد.

مقادیر فشار مجاز در استاندارد تست لولههای پنج لایه
استاندارد تست لولههای پنج لایه بر اساس نوع کاربرد و فشار کاری سیستم تعریف میشود. قانون کلی این است که فشار تست باید حداقل ۱.۵ برابر فشار کاری سیستم باشد.
- فشار تست استاندارد برای سیستمهای آبرسانی (آب سرد و گرم): فشار کاری معمولاً ۶ بار است، بنابراین فشار تست باید حدود ۱۰ تا ۱۵ بار (بسته به استاندارد ملی و بینالمللی) تنظیم شود.
- فشار تست برای سیستمهای گرمایش از کف و گرمایش مرکزی: به دلیل دمای بالاتر، لولهها ممکن است انعطافپذیری بیشتری داشته باشند. فشار تست برای این سیستمها نیز در حدود ۱۰ تا ۱۲ بار در دمای محیط (دمای سرد) توصیه میشود.
- رابطه فشار کاری لوله با فشار تست: هرگز نباید فشار تست را بیشتر از حداکثر فشار لحظهای مجاز (Maximum Allowable Working Pressure) که توسط تولیدکننده لوله پنج لایه تعیین شده است، انتخاب کرد.
زمانبندی تست آببندی لولههای پنج لایه
اجرای روش تست لوله های پنج لایه باید در دو مرحله کلیدی انجام شود:
- تست اولیه: بلافاصله پس از نصب لولهها باید تست انجام شود،این تست بهترین زمان برای یافتن خطاهای اجرایی (مانند پرس ضعیف یا اتصال نامناسب) است، چرا که لولهها هنوز پوشیده نشدهاند و رفع عیب آسان است.
- تست نهایی: لوله ها پس از کفسازی اولیه و قرار گرفتن در ملات یا بتن (اسکرین) باید یک بار دیگر تحت فشار باشند. در این مرحله از تست ، باید فشار تست حفظ شود تا احتمال آسیبهای ناشی از خشک شدن و نشست اولیه بتن بررسی شود.
مراحل گام به گام اجرای تست فشار لولههای پنج لایه
برای اطمینان از صحت روش تست لوله های پنج لایه، مراحل زیر را دنبال کنید:
- آمادهسازی سیستم و تخلیه هوا: تمام انتهای مدارها را ببندید. سیستمی که مورد تست قرار میگیرد باید کاملاً با آب پر شود و تمام هوای داخل آن از طریق شیرهای هواگیری یا نقاط بلند سیستم تخلیه شود.
- اعمال فشار اولیه و تثبیت فشار: فشارسنج را به سیستم متصل کرده و فشار مورد نظر (مثلاً ۱۰ بار) را به آرامی اعمال کنید. اجازه دهید فشار به مدت ۳۰ دقیقه ثابت بماند. در این مرحله ممکن است به دلیل انبساط لولهها، کمی افت فشار مشاهده شود که طبیعی است.
- نحوه قرائت فشارسنج و مدت زمان مجاز افت فشار: پس از مرحله تثبیت، فشار را دوباره تنظیم کنید. سپس، فشارسنج را جدا کرده و سیستم را به مدت حداقل ۲۴ ساعت تحت فشار نهایی باقی بگذارید. در صورت افت فشار بیش از ۰.۵ تا ۱ بار در این مدت (با فرض دمای محیط ثابت)، سیستم دارای نشتی است.

تفسیر نتایج روش تست لوله های پنج لایه( افت فشار مجاز و غیرمجاز)
- بررسی تأثیر نوسانات دمای محیط بر فشارسنج: دما مستقیماً بر حجم آب و فشار تأثیر میگذارد. اگر دما شبها کاهش یابد، فشار نیز اندکی کاهش مییابد که این افت به دلیل فیزیک سیالات بوده و نشاندهنده نشتی نیست. برای تفسیر دقیق، باید دما در زمان شروع و پایان تست ثبت شود.
- نحوه شناسایی محل دقیق نشتی: اگر افت فشار غیرمجاز باشد، ابتدا محل اتصالات (سوکتها و پرسها) را بررسی کنید. در صورت مشاهده نشتی، آن اتصال باید باز و با یک اتصال جدید و پرس صحیح، جایگزین شود.
📝 نتیجهگیری نهایی
روش تست لوله های پنج لایه، نه یک مرحله اختیاری، بلکه یک ضرورت فنی و گارانتیکننده عمر مفید سیستم تأسیسات است. لولههای پنج لایه به عنوان ستون فقرات سیستمهای نوین آبرسانی و گرمایشی (بهویژه گرمایش از کف)، مستلزم نهایت دقت در اجرا و کنترل هستند.
هدف نهایی از اجرای دقیق روش تست لوله های پنج لایه و رعایت مقادیر فشار مجاز (حدود ۱۰ تا ۱۵ بار برای آبرسانی و ۱۰ تا ۱۲ بار برای گرمایش) در طول حداقل ۲۴ ساعت:
-
حذف ریسک تخریب: جلوگیری از تخریبهای پرهزینه ناشی از نشتیهای پنهان زیر کف و دیوار.
-
تأیید صحت اتصالات: اطمینان از صحت عملکرد اتصالات پرسی و کوپلی که در طول زمان تحت تنش قرار خواهند گرفت.
با اجرای تست در دو مرحله (بلافاصله پس از نصب و پس از کفسازی اولیه) و تفسیر هوشمندانه نتایج با در نظر گرفتن نوسانات دمایی، مجریان تأسیسات میتوانند ایمنی پروژه را تضمین کرده و بالاترین سطح کیفیت را به کارفرما تحویل دهند. تست فشار استاندارد، تضمینکننده آرامش خاطر در استفاده طولانیمدت از سیستم است.
بدون نظر